Χειρουργική αορτικής βαλβίδος

Η αορτική βαλβίδα. Παθήσεις και χειρουργική αντιμετώπισή της

Τι είναι η αορτική βαλβίδα;

Η αορτική βαλβίδα είναι ένας ανατομικός σχηματισμός ο οποίος βρίσκεται μεταξύ της αριστερής κοιλίας της καρδιάς και της αορτής. Η βαλβίδα αυτή εξασφαλίζει την μονόδρομη ροή του αίματος από την καρδιά προς την αορτή και επομένως προς το υπόλοιπο σώμα, μεταφέροντας αίμα που φθάνει οξυγονωμένο από τους πνεύμονες. Βρίσκεται κυριολεκτικά στην “ρίζα” της αορτής και εμποδίζει την παλινδρόμηση του αίματος προς την καρδιά κάτι το οποίο θα επιβάρυνε σημαντικά την λειτουργία του οργάνου. Αποτελείται συνήθως από 3 πτυχώσεις (υπάρχουν ανατομικές ανωμαλίες όπου η αορτική βαλβίδα μπορεί από την εμβρυική ζωή να σχηματιστεί με δύο πτυχώσεις στο 2-6% του πληθυσμού η και ακόμα πιο σπάνιο με 1 πτύχωση). Συνήθως οι πτυχώσεις αυτές είναι λείοι και λεπτοί ανατομικοί σχηματισμοί στη υφή τους αλλά με την πάροδο του χρόνου μπορούν να αλλοιωθούν με εναποθέσεις ασβεστίου και χοληστερίνης καθιστώντας έτσι την βαλβίδα λιγότερο λειτουργική σε μια κατάσταση η οποία ονομάζεται σκλήρυνση και αποτελεί τον προπομπό παθολογίας.

Τι είναι η στένωση της αορτικής βαλβίδας

Η αορτική βαλβίδα με το πέρασμα του χρόνου συνήθως αρχίζει να γίνεται λιγότερο λειτουργική με εναποθέσεις ασβεστίου και χοληστερίνης. Αυτό συναντάται συνήθως σε άτομα μεγαλύτερα από 75 χρονών και στα δύο φύλα με ελαφρά υπερίσχυση στα άτομα θηλυκού γένους. Στην αρχή η βαλβίδα γίνεται πιο σκληρή και τότε μιλάμε για σκλήρυνση, η οποία δεν αποτελεί παθολογία. Ενδέχεται όμως σε ένα μέρος του πληθυσμού η παθολογική διαδικασία να συνεχιστεί και να οδηγήσει σταδιακά στην σμίκρυνση του ανοίγματος της βαλβίδας και τότε μπαίνουμε στην σφαίρα της παθολογίας και μιλάμε για στένωση. Η στένωση με την σειρά της έχει διαβαθμίσεις και μιλάμε για στένωση μικρού ή ελαχίστου, μετρίου και σοβαρού βαθμού. Η ελαχίστου/μικρού και μετρίου βαθμού στένωση δεν προκαλεί ιδιαίτερα προβλήματα στην καρδιά και μπορεί να είναι και τυχαίο εύρημα κατά την διάρκεια μιας καρδιολογικής εξέτασης με ένα υπερηχογράφημα καρδιάς. Συνήθως δεν χρειάζεται αντιμετώπιση και ο ασθενής μπορεί να συνεχίσει την ζωή του χωρίς ιδιαίτερους περιορισμούς ελέγχοντας την με υπέρηχο καρδιάς κάθε χρόνο. Η κατάσταση δυσκολεύει όταν η στένωση γίνει σοβαρού βαθμού γιατί τότε η καρδιά στην προσπάθεια της να υπερκεράσει το εμπόδιο της στενευμένης βαλβίδας αναπτύσσει μεγάλες πιέσεις στο εσωτερικό της και έτσι επιβαρύνεται σημαντικά ο καρδιακός μυς, ο οποίος υπερτρέφει, όπως υπερτρέφουν οι μύες ενός αθλητή. Η υπερτροφία όμως αυτή προκαλεί αυτό που αποκαλούμε “πείνα οξυγόνου ή αλλιώς ισχαιμία” κάτι το οποίο καταπονεί σημαντικά την καρδιά και που αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα μπορεί να προκαλέσει καρδιακή ανεπάρκεια και το θάνατο του ασθενούς. Όταν η στένωση γίνει σοβαρή ο ασθενής εμφανίζει συμπτώματα όπως δύσπνοια, πόνο στο στήθος, εύκολη κόπωση, συγκοπικά επεισόδια και αρρυθμίες. Σύμφωνα με μελέτες η θνητότητα όταν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα, αγγίζει το 60% στα 2 χρόνια. Όπως καταλαβαίνουμε η αντιμετώπιση του προβλήματος καθίσταται επιτακτική και άμεση.

Στην περίπτωση που ο καρδιολόγος διαπιστώσει την ύπαρξη σοβαρού βαθμού στένωσης της αορτικής βαλβίδας , με ή χωρίς συμπτώματα, θα παραπέμψει τον ασθενή στον καρδιοχειρουργό για την αντιμετώπιση της παθολογίας μιας και δεν υπάρχει φαρμακευτική αγωγή που να θεραπεύει την στένωση.

Πώς αντιμετωπίζεται η σοβαρού βαθμού στένωση της αορτικής βαλβίδας;

Κατά κανόνα η αντιμετώπιση της σοβαρού βαθμού στένωσης της αορτικής βαλβίδας είναι χειρουργική κατά την οποία η παθολογική βαλβίδα αφαιρείται και αντικαθίσταται με μια προσθετική. Στα άτομα μικρότερα των 60 χρονών προτιμώνται μηχανικές (μεταλλικές) προθέσεις για τις οποίες απαιτείται η χορήγηση αντιπηκτικών όπως το Sintrom οι οποίες όμως διαρκούν θεωρητικά για το υπόλοιπο της ζωής των ασθενών. Σε άτομα μεγαλύτερα προτιμώνται βιολογικές προθέσεις χοίρειες ή μοσχαρίσιες οι οποίες παρουσιάζουν, μετά από κατάλληλες επεξεργασίες, απόλυτη βιοσυμβατότητα με τον άνθρωπο, έχουν όμως ημερομηνία λήξης η οποία αγγίζει και μπορεί να ξεπεράσει τα 15 χρόνια. Την τελευταία δεκαετία χρησιμοποιούνται με πολύ καλά αποτελέσματα, νέας γενιάς βιολογικές προθέσεις οι οποίες είναι φτιαγμένες για να αντέχουν πάνω από 20 χρόνια. Το είδος της πρόθεσης είναι πάντα αντικείμενο συζήτησης με βάση την προτίμηση, τις ανάγκες και την κλινική εικόνα των ασθενών, μεταξύ του ασθενούς, του θεράποντα καρδιολόγου, του οικογενειακού περιβάλλοντος και του καρδιοχειρουργού. Στην σημερινή εποχή πρόκειται για επέμβαση ρουτίνας η οποία σε έμπειρα χέρια έχει ένα ρίσκο που δεν ξεπερνά το 2-3%. Εκτός από την κλασσική μέθοδο της μέσης στερνοτομής όπου το στέρνο διανείγεται σε όλο το μήκος του, η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί πλέον με εκλεπτυσμένες και ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους κατά τις οποίες δεν διανείγεται εξολοκλήρου το στέρνο ή καθόλου. Η περίοδος ανάρρωσης μικραίνει και η αποκατάσταση επιταχύνεται με εκπληκτικά συνάμα αισθητικά αποτελέσματα. Η ομάδα μας παρέχει τις παραπάνω επεμβάσεις με μικρό σχετικά κόστος και άριστα λειτουργικά και αισθητικά αποτελέσματα.

Υπάρχει άλλος τρόπος αντιμετώπισης της σοβαρού βαθμού στένωση της αορτικής βαλβίδας; Τι είναι η μέθοδος TAVI;

Ένας εναλλακτικός τρόπος αντιμετώπισης της στένωσης της αορτικής βαλβίδας είναι η εμφύτευση βιολογικής πρόθεσης διακαθετηριακά κατά την οποία η πρόθεση οδηγείται με την βοήθεια καθετήρα και εξειδικευμένων απεικονιστικών συστημάτων, στην θέση της αορτικης βαλβίδας, περνώντας μέσα από την παθολογική στενωτική βαλβίδα (μέθοδος TAVI). Εν συνεχεία εκπτύσσεται με ειδικό μπαλόνι ή και μόνη της αναλόγως τον τύπο της πρόθεσης, συνθλίβοντας την αορτική βαλβίδα του ασθενούς με ένα μηχανισμό ανάλογο με την τοποθέτηση stent στα στεφανιαία αγγεία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο συγκεκριμμένος τρόπος θεραπείας εφαρμόζεται σε άτομα προχωρημένης ηλικίας (συνήθως > 80 ετών) ή με πολλά άλλα προβλήματα υγείας όπου καθιστούν την χειρουργική επέμβαση υψηλού κινδύνου. Για την πραγματοποίηση της τεχνικής αυτής απαιτείται έγκριση από ειδική επιστημονική επιτροπή του υπουργείου και η συμμετοχή πολυδύναμης ομάδας διαφόρων ειδικοτήτων. Η ομάδα μας στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών είναι σε θέση να πραγματοποιήσει την παραπάνω επέμβαση με μεγάλη επιτυχία. Ο χρόνος παραμονής του ασθενούς στην κλινική δεν ξεπερνά συνήθως τις 3 ημέρες.

Ανεπάρκεια αορτικής βαλβίδας

Tι είναι η ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας;

Η αορτική βαλβίδα εμποδίζει την παλινδρόμηση του αίματος από την αορτή πίσω προς την καρδιά κάτι που θα επιβάρυνε την λειτουργία της καρδιάς οδηγόντας σε καρδιακή ανεπάρκεια εάν παραμείνει και δεν διορθωθεί. Η ανεπάρκεια λοιπόν είναι η αδυναμία της βαλβίδας να κλείσει ερμητικά. Η παθολογικοί μηχανισμοί που μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας είναι ποικίλοι. Η πιο συχνή αιτία αορτικής ανεπάρκειας στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι ο ρευματικός πυρετός. Ο ρευματικός πυρετός προκαλείται από τον β αιμολυτικό στρεπτόκοκκο ο οποίος συνήθως προκαλεί αμυγδαλίτιδα. Στις ανεπτυγμένες δυτικές κοινωνίες η παθολογία αυτή έχει εκλείψει λόγω της χημειοπροφύλαξης (αντιβιώσεις). Άλλες αιτίες είναι η “γήρανση” της βαλβίδας καθώς το πέρασμα του χρόνου την καθιστά λιγότερο λειτουργική φθείροντας την αλλά και τα ανευρύσματα της αορτής και της αορτικής ρίζας σε λιγότερο ποσοστό.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ανεπάρκειας της αορτικής βαλβίδας και πώς κατηγοριοποιέιται;

Η διάγνωση της ανεπάρκειας της αορτικής βαλβίδας μπορεί να γίνει με την εκτέλεση 2D-υπερηχοκαρδιογραφήματος, από τον θεράποντα καρδιολόγο, κατά το οποίο διαπιστώνεται η ύπαρξη παλινδρόμησης από την αορτή προς την καρδιά λόγω της αδυναμίας της βαλβίδας να κλείσει ερμητικά με αποτέλεσμα ο ασθενής να παρουσιάζει το λεγόμενο φύσημα Η ανεπάρκεια διαβαθμίζεται σε ελαχίστου/μικρού, μετρίου και σοβαρού βαθμού. Οι ασθενείς με ελαχίστου/μικρού και μετρίου βαθμού αορτική ανεπάρκεια συνήθως δεν παρουσιάζουν συμπτώματα και δεν απαιτούν περιορισμό στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Απαιτούν μόνο έναν υπερηχοκαρδιογραφικό έλεγχο κάθε χρόνο από τον καρδιολόγο τους. Στους ασθενείς με σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας η καρδιά καταπονείται και διατείνεται με αποτέλεσμα οι ασθενείς να εμφανίζουν συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας όπως δύσπνοια, εύκολη κόπωση, οιδήματα κάτω άκρων και αρρυθμίες. Σε αυτή την περίπτωση ο καρδιολόγος που παρακολουθεί τον ασθενή με σοβαρή αορτική ανεπάρκεια θα συστήσει καρδιοχειρουργό για την χειρουργική αντιμετώπιση η οποία αποτελεί την ριζική και ενδεδειγμένη θεραπεία για την νόσο.

Πως αντιμετωπίζεται η σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας;

H σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας δεν αντιμετωπίζεται φαρμακολογικά. Μπορούν να ελεγχθούν μόνο τα συμπτώματα αλλά η τελική κατάσταση θα είναι η πορεία προς καρδιακή ανεπάρκεια και εντέλει τον θάνατο του ασθενούς. Η κατάληξη αυτή συνήθως παίρνει 1-2 χρόνια από την διάγνωση και την εκδήλωση των πρώτων συμπτωμάτων. Επιβάλλεται η αντιμετώπιση της νόσου όσο το δυνατόν το ταχύτερο για να προφυλαχθεί όσο το δυνατόν καλύτερα η λειτουργία της καρδιάς. Για την ριζική θεραπεία της νόσου απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Ο πιο συχνός τρόπος αντιμετώπισης είναι η χειρουργική αντικατάσταση της αορτικής βαλβίδας με πρόθεση από καρδιοχειρουργό. Η πρόθεση αυτή μπορεί να είναι μηχανική (μεταλλική) ή βιολογική. Η μηχανική πρόθεση ενδείκνυται σε ασθενείς κατά κανόνα μικρότερους από 50 χρόνων μιας και είναι μια πρόθεση η οποία θεωρητικά μπορεί να κρατήσει για το υπόλοιπο της ζωής τους ασθενούς. Οι μηχανικές προθέσεις όμως απαιτούν διαβίου αντιπηκτική θεραπεία με φάρμακα όπως το Sintrom. Οι βιολογικές προθέσεις από την άλλη αποτελούν απόλυτα συμβατό υλικό με τον ανθρώπινο οργανισμό και μπορεί να είναι χοίρειες ή μοσχαρίσιες. Οι προθέσεις αυτές όμως με την σειρά τους έχουν ημερομηνία λήξης λόγω του γεγονότος ότι φθείρονται με το πέρασμα του χρόνου και απαιτούν επανεπέμβαση.Οι τελευταίας γενιάς βιοπροσθετικές βαλβίδες έχουν χρόνο ζωής που μπορεί να φθάσει και τα 20 χρονια. Για το λόγο αυτόν προτοιμούνται σε ασθενείς με ηλικία μεγαλύτερη των 60 ετών. Το είδος της πρόθεσης αποτελεί πάντα αντκείμενο συζήτησης μεταξύ του ασθενούς, των οικείων του, του καρδιολόγου και του καρδιοχειρουργού ανάλογα με τις ανάγκες και τα θέλω των ασθενών. Η ομάδα μας στο Ιατρικό Κεντο Αθηνών εκτελεί την χειρουργική εμφύτευση των παραπάνω προθέσεων όλων των τύπων χρησιμοποιώντας τελευταίας γενιάς υλικά τα οποία βελτιστοποιούν το αποτέλεσμα της επέμβασης αλλά και ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους που επιτρέπουν την ελαχιστοποίηση του χρόνου αποθεραπείας των ασθενών προσφέροντας και εξαιρετικά αισθητικά αποτελέσματα.

Μπορεί να επιδιορθωθεί η ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας ουτοσώστε να αποφευχθεί η αντικατάσταση της;

Yπάρχουν περιπτώσεις όπου η ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας μπορεί να διορθωθεί χωρίς να απαιτηθεί η αντικατάσταση της με όλα τα οφέλη για τον ασθενή ο οποίος διατηρεί την βαλβίδα του αποφεύγοντας έτσι την διαβίου αντιπηκτική θεραπεία. Οι τεχνικές αυτές απευθύνονται σε ασθενείς μικρής ηλικίας και κατά κανόνα μικρότερους από 50 έτη. Πρόκειται για τεχνικές κατά τις οποίες τοποθετουνται ειδικές ραφές που αποκαθιστούν την λειτουργία της αορτικής βαλβίδας.. Η ομάδα μας είναι σε θέση να πραγματοποιήσει αυτές της άκρως εξειδικευμένες επεμβάσεις με την συνεπικουρία παγκοσμίου φήμης καρδιοχειρουργών εξειδικευμένων σε αυτού του είδους τις επεμβάσεις.

Μπορεί η μέθοδος η ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας να αντιμετωπιστεί διακαθετηριακά με την μέθοδο TAVI;

Η απάντηση είναι ότι προς το παρόν η μέθοδος αυτή δεν ενδείκνυται. Υπάρχουν μελέτες πάνω σε ειδικές προθέσεις που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν διακαθετηριακά την αορτική βαλβίδα που ανεπαρκεί αλλά βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο.

Ελάχιστα-Επεμβατικές χειρουργικές μέθοδοι αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας και τα οφέλη τους

Η αορτική βαλβίδα εκτός απο την κλασσική μέθοδο της μέσης στερνοτομής μπορεί να αντικατασταθεί και με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους

Μιά πολύ διαδεδομένη ελάχιστα επεμβατική μέθοδο αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας είναι και η μίνι-στερνοτομή. Σύμφωνα με την μέθοδο αυτή το στέρνο διανείγεται στο μισό (το υπόλοιπο στέρνο μένει άθικτο ). Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου αυτής είναι η γρηγορότερη αποθεραπεία των ασθενών οι οποίοι επανέρχονται στα προεγχειρητικά επίπεδα κινητικότητας σε λιγότερο απο ένα μήνα. Το τραύμα είναι σαφώς μικρότερο (6-8cm) και το επίπεδο μετεγχειρητικού πόνου σημαντικά μειωμένο. Στα θετικά της μεθόδου αυτής είναι και το ευχάριστο αισθητικό αποτέλεσμα.

Η αορτική βαλβίδα μπορεί επίσης να αντικατασταθεί με την μέθοδο της πρόσθιας δεξιάς θωρακοτομής (RAT) η οποία συγκαταλέγεται στις ενδοσκοπικές μεθόδους καθώς χρειάζεται η επικουρία ειδικής βιντεοκάμερας για την εκτέλεση της. Κατά την μέθοδο αυτή δεν πραγματοποιείται τομή του στέρνου αλλά πραγματοποιεται με μία μικρή τομή στο δεξιό πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα στο 3ο μεσοπλεύριο διάστημα χωρίς να χρειάζεται να σπάσουν τα πλευρά. Ο χειρουργός μέσω αυτής της προσπέλασης και με την βοήθεια ειδικών ενδοσκοπικών εργαλείων είναι σε θέση να αντικαταστήσει την αορτική βαλβίδα αποτελεσματικά. Για την συγκεκριμένη μέθοδο οι ασθενείς αξιολογόυνται με αξονική θώρακος καθώς πρέπει να τηρούνται ορισμένα ανατομικά κριτήρια για την ασφαλή εκτέλεση της. Όπως λοιπόν καταλαβαίνουμε δεν είναι όλοι οι ασθενείς υποψήφιοι και αυτό πρέπει να είναι απολύτως κατανοητό. Η παραπάνω μέθοδος προσφέρει όλα τα οφέλη των ελάχιστα επεμβατικών μεθόδων και στον μέγιστο βαθμό. Η ομάδα μας είναι σε θέση να εκτελέσει την παραπάνω μέθοδο σε επιλεγμένους ασθενείς με ασφάλεια και με την συνεργασία, ανάλογα με το περιστατικό, έμπειρων καρδιοχειρουργων από όλο τον κόσμο.

Κύλιση στην κορυφή
Μετάβαση στο περιεχόμενο