Η μιτροειδής βαλβίδα, οι παθήσεις της και οι επεμβάσεις
Που βρίσκεται και σε τι χρησιμεύει
Η μιτροειδής βαλβίδα είναι ένα σημαντικό ανατομικό στοιχείο της καρδιάς που βρίσκεται στο εσωτερικό της μεταξύ δύο κοιλοτήτων του αριστερού κόλπου και της αριστερής κοιλίας. Αποτελείται απο δύο γλωχίνες την πρόσθια και την οπίσθια οι οποίες κλείνουν και ανοίγουν κατά την διαφοροποίηση των πιέσεων στο εσωτερικό της καρδιάς κατά την διάρκεια του καρδιακού κύκλου. Κατά την συστολή κλείνει για να εμποδίσει την παλίνδρομη ροή του οξυγονωμένου αίματος, που έρχεται από τους πνεύμονες προς τον αριστερό κόλπο, και έτσι επιτρέπει την προώθηση του ορθόδρομα προς το υπόλοιπο σώμα. Αντιστοίχως ανοίγει κατά την διαστολή επιτρέποντας στο αίμα να περάσει απο τον αριστερό κόλπο προς την αριστερή κοιλία γεμίζοντας την καρδιά με αίμα. Για την αποτελεσματική λειτουργία της στηρίζεται μέσω ινωδών στοιχείων των τενόντιων χορδών σε μικρές μυικές δοκίδες, τους θηλοειδείς μύες. Λέγεται μιτροειδης γιατί ανατομικά μοιάζει με την ¨μίτρα του Πάπα¨. Όπως καταλαβαίνουμε μία δυσλειτουργία της βαλβίδας αυτής έχει σημαντικές συνέπειες στην ίδια την καρδιά και επομένως στον υπόλοιπο οργανισμό.
Η μιτροειδής βαλβίδα μπορεί να δυσλειτουργήσει με δύο συνήθως διαφορετικούς τρόπους την ανεπάρκεια και την στένωση ή συνδυασμό αυτών.
Ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας
Η μιτροειδής βαλβίδα κατά την διάρκεια της ζωής του ανθρώπου μπορεί να ανεπαρκήσει. Αυτό σημαίνει οτι δεν θα μπορεί να κλέινει σωστά με αποτέλεσμα το αίμα να παλινδρομεί προς τον αριστερό κόλπο. Συνήθως η ανεπάρκεια μπορεί να προκληθεί απο γενετική προδιάθεση. Ο ασθενής γενιέται με μια ανατομική ανώμαλία ή εμφανίζει τάση σταδιακής εναπόθεσης μυξωματόδους ιστού (μυξωματώδης εκφύληση) προκαλώντας την λεγόμενη πρόπτωση. Δηλαδή μία γλωχίνα της βαλβίδας συνήθως η οπίσθια προπύπτει προς τον αριστερό κόλπο. Προκαλείται έτσι ανεπαρκές κλείσιμο της βαλβίδας και παλινδρόμηση αίματος προς τον αριστερό κόλπο. Αυτές είναι αλλοιώσεις οι οποίες προκαλούν σταδιακά σοβαρή βλάβη στην βαλβίδα και μιλάμε για χρόνια ανεπάρκεια. Άλλη πάθηση που μπορεί να προκαλέσει χρόνια ανεπάρκεια της μιτρειδούς βαλβίδας είναι η ρευματική νόσος η οποία καταστρέφει σταδιακά την βαλβίδα και οδηγεί σε αντικατάστασή της. Υπάρχουν και κλινικές καταστάσεις οι οποίες προκαλούν οξεία δηλαδή απότομη ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας όπως η μόλυνση της ή ενδοκαρδίτιδα ή το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου.
Επιπτώσεις της ανεπάρκειας στην καρδιακή Λειτουργία
Η παλίνδρομη ροή του αίματος προς τα πίσω λόγω της ανεπάρκειας έχει σαν αποτέλεσμα να αυξηθούν οι διαστάσεις του αριστερού κόλπου ο οποίος μεγαλώνει για να μπορέσει να υποδεχθεί την επιπλέον ποσότητα αίματος (παλινδρόμηση) που του έρχεται. Συνέπεια της παλινδόμησης είναι και η αύξηση των πιέσεων στο εσωτερικό του αριστερού κόλπου η οποία αντανακλάται και στα αγγεία του πνεύμονα προκαλώντας την λεγόμενη πνευμονική υπέρταση. Με το πέρασμα του χρόνου προκαλούνται αρρυθμίες και το πιό σημαντικό διαμέρισμα της καρδιάς η αριστερή κοιλία υπερφορτώνεται με αίμα και αυξάνει τις διαστάσεις της (διάταση). Το αποτέλεσμα είναι η αριστερή κοιλία να ανεπαρκήσει προκαλώντας έντονα συμπτώματα στον ασθενή. Κατά κανόνα τα συμπτώματα που νιώθουν οι ασθενείς με ανεπάρκεια μιτροειδούς βαλβίδας είναι δύσποια, δηλαδή δυσκολία στην αναπνοή, νιώθουν σαν να μήν τους φθάνει ο αέρας, εύκολη κόπωση, αρρυθμίες και σπάνια οιδήματα των κάτω άκρων. Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται όταν η δυσλειτουργία της βαλβίδας είναι μετρίου προς σοβαρού βαθμού. Μελέτες έχουν δείξει οτι το προσδόκιμο ζωής των ασθενών με σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια χωρίς συμπτώματα μειώνεται κατά 10 χρόνια ενώ των ασθενών με ένα ή παραπάνω συμπτώματα η επιβιώση απο την έναρξη τους είναι το πολύ 2 χρόνια. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πόσο σημαντική είναι η αντιμετώπιση του προβλήματος. Το πιό σημαντικό απο όλα είναι ότι σε ασθενείς χωρίς συμπτώματα με σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια η χειρουργική αντιμετώπιση του προβλήματος επαναφέρει το προσδόκιμο ζωής του ασθενούς στα ίδια με τους συνομίλικούς του χωρίς ανεπάρκεια. Στους ασθενείς με ανεπάρεκια μιτροειδούς συνήθως επηρεάζεται και μια δεύτερη βαλβίδα η οποία βρίσκεται στο δεξίο μέρος της καρδιάς μεταξύ κόλπου και κοιλίας, η τριγλώχινα, η οποία απαιτεί συνήθως επιδιόρθωση με την τοποθέτηση ενός προσθετικού δακτυλίου για προγνωστικούς συνήθως λόγους καθώς πολυάρυθμες μελέτες έχουν δείξει ότι αποφυγή επιδιόρθωσης της βαλβίδας αυτής έχει σημαντική αρνητική επίπτωση στη επιβίωση του ασθενούς. Οπότε όπως καταλαβαίνουμε σημαντικότατο κομμάτι της αντιμετώπισης της πάθησης είναι η έγκαιρη διάγνωση.
Διάγνωση
Η διάγνωση ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας μπορεί να γίνει έυκολα και έγκαιρα πρίν την έναρξη των συμπτωμάτων. Η εξέταση gold standard που καταδεικνύει το πρόβλημα είναι ο υπέρηχος καρδιάς. Ο ασθενής πάει στον καρδιολόγο του και εκέινος συνήθως ακούει ένα φύσημα στην ακρόαση και προχωράει σε υπέρηχο καρδιάς ο οποίος τον βοηθάει να διαγνώσει την δυσλειτουργία, να την διαβαθμίσει (μικρού, μετρίου, σοβαρού βαθμού) και να καταγράψει και τις επιπτώσεις του στην καρδιακή λειτουργία.
Το καρδιογράφημα είναι επίσης σημαντικό γιατί ασθενείς με προχωρημένη ανεπάρκεια συχνά εμφανίζουν αρρυθμίες όπως η κολπική μαρμαρυγή κατά την οποία ο αριστερός κόλπος συσπάται ακανόνιστα και μή ρυθμικά. Οι ασθενείς το αντιλαμβάνονται γιατί ενώ ο σφιγμός τους ήταν ρυθμικός τα-τα-τα , ξαφνικά γίνεται μή ρυθμικός και χαώδης τα,τα-τα-τα,τα,τα-τα. Οπότε η επίσκεψη στον καρδιολόγο είναι σημαντική καθώς μπορεί να αποκαλύψει το πρόβλημα νωρίς και να οδηγήσει στην πρώιμη αντιμετώπιση του πρίν προκαλέσει συμπτώματα και σημαντικές βλάβες στην καρδιά και κατ’ επέκταση σε όλο τον οργανισμό.
Χειρουργική αντιμετώπιση της ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας
Μόλις ο ασθενης διαγνωσθεί με σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας, είτε ο ασθενής έχει συμτώματα έιτε όχι ο καρδιολόγος του θα του προτείνει χειρουργική αντιμετώπιση του προβλήματος για την αποφυγή πρόκλησης συμπτωμάτων καρδιακής ανεπάρκειας που μπορεί να οδηγήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα στο θάνατο του ασθενούς αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Θα έρθει λοιπόν σε επαφή με εξειδικευμένες καρδιοχειρουργικές ομάδες, που ενδεχομένως συνεργάζεται, οι οποίες θα αναλάβουν να αντιμετωπίσουν την πάθηση. Η μιτροειδής βαλβίδα όταν ανεπαρκεί ως επι το πλήστον επισκευάζεται.
Σπανίως η ανατομική βλάβη είναι τέτοια η οποία δεν επιτρέπει την επιτυχή επιδιόρθωση της οπότε σε αυτή την περίπτωση η βαλβίδα αντικαθίστανται με μηχανική (κατά κανόνα νέοι ασθενείς κάτω απο τα 65 χρόνια) ή βιολογική πρόθεση εικ 8 (πάνω απο τα 65 χρόνια ). Η επιλογή της πρόθεσης γίνεται μετά απο συζήτηση με τον ασθενή, τους οικείους του και τον αποστέλοντα καρδιολόγο του. Κατά τη διάρκεια ραντεβού με τον καρδιοχειρουργό παρουσίαζονται και επεξηγούνται τα υπέρ και τα κατά της κάθε πρόθεσης. Σημαντικό αρνητικό της μηχανικής πρόθεσης είναι η ανάγκη δια βίου αντιπηκτικής θεραπείας και της βιολογικής πρόθεσης η πιθανότατητα επανεπέμβασης λογω δομικής δυσλειτουργίας.
Μη χειρουργική αντιμετώπιση της ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις όπου υπάρχει χειρουργική αντένδειξη για την αντιμετώπιση της ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας (ηλικιωμένοι ασθενείς > 80 ετών, ασθενείς με πολλαπλά συνοδά νοσήματα) το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί με επεμβατικές μεθόδους με την τοποθέτηση ειδικών συσκευών. Μιά από τις πιό διαδεμομένες τεχνικές είναι η τοποθέτηση του λεγόμενου Mitraclip. Oυσιαστικά πρόκειται για ένα ΄τσιμπιδάκι΄που ενώνει τις δύο γλωχίνες της βαλβίδας στο κέντρο της μειώνοντας την ανεπάρκεια. Για την εκτέλεση της συγκεκριμένης μεθόδου ο ασθενής περνά απο εξειδικευμένη ιατρική επιτροπή (ΑΙΣ) η οποία θα εξετάσει την περίπτωση και θα εγκρίνει την πραγματοποίησή της. Η ομάδα μας παρέχει καρδιοχειρουργική κάλυψη σε εξειδικευμένη ομάδα επεμβατικών καρδιολόγων που πραγματοποιούν την τεχνική με το πέρασμα της συσκευής με καθετήρα απο το πόδι.
Στένωση μιτροειδούς βαλβίδας
Έτσι αποκαλείται η μέιωση του ανοίγματος της βαλβίδας. Προκαλείται συνήθως απο ρευματική νόσο σε παιδική ηλικία και η βλάβη ξεκινάει να επηρεάζει κλινικά τον ασθενή όταν γίνεται σοβαρού βαθμού. Αυτό γίνεται όταν το εύρος στομίου της βαλβίδας είναι κάτω απο 1cm (φτ 2.5-3cm). H μείωση του στομίου προκαλέι δυσκολία στο πέρασμα του αίματος η οποία οδηγεί σε αύξηση της πίεσης στον αριστερό κόλπο της καρδιάς η οποία αντανακλάται στους πνεύμονες (πνευμονική υπέρταση).
Συνήθως τα συμπτώματα που νιώθουν οι ασθενείς με σοβαρού βαθμού στένωση της μιτροεδούς βαλβίδας είναι δύσπνοια, αρρυθμίες όπως η κολπική μαρμαρυγή και έντονο αίσθημα κόπωσης. Επίσης χαρακτηριστικό είναι το μπλέ χρώμα που εμφανίζουν οι ασθενείς στα χείλη τους. Η διάγνωση γίνεται απο τον καρδιολόγο ο οποίος θα ακούσει ένα χαρακτηριστικό διαστολικό φύσημα στη περιοχή ακρόασης της μιτροειδούς βαλβίδας που θα τον οδηγήσει να προβεί σε υπέρηχο καρδιάς που θα αποκαλύψει το πρόβλημα, θα το διαβαθμίσει και θα καταγράψει της επιπτώσεις του στο εσωτερικό της καρδιάς. Η αντιμετώπιση είναι συνήθως χειρουργική με αντικατάσταση της βαλβίδας. Στους ασθενείς με στένωση μιτροειδούς συνήθως επηρεάζεται και μια δεύτερη βαλβίδα η οποία βρίσκεται στο δεξίο μέρος της καρδιάς μεταξύ κόλπου και κοιλίας η τριγλώχινα η οποία απαιτεί συνήθως επιδιόρθωση με την τοποθέτηση ενός προσθετικού δακτυλίου για προγνωστικούς συνήθως λόγους καθώς πολυάρυθμες μελέτες έχουν δείξει ότι αποφυγή επιδιόρθωσης της βαλβίδας αυτής έχει σημαντική αρνητική επίπτωση στη επιβιωσιμότητα του ασθενούς.
Στους ασθενείς με στένωση μιτροειδούς βαλβίδας λόγω της σημαντικής βλάβης που έχει υποστεί ο μηχανισμός της, δεν μπορεί να χρησιμοποηθεί η μέθοδος του Mitraclip.
Χειρουργικές μέθοδοι αντιμετώπισης των παθήσεων της μιτροειδούς βαλβίδας
Παραδοσιακά oi επεμβάσεις βαλβίδων απαιτούν μεγάλη τομή στην μέση του θώρακα και διάνοιξη του στέρνου το λεγόμενο φερμουάρ. Τα τελευταία χρόνια οι επεμβάσεις αυτές μπορούν να πραγματοποιηθούν με μικρότερες τομές και ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους μέσω μιας μικρής τομής στο δεξιό πλάγιο θωρακικό τοίχωμα με ενδοσκοπικά εργαλεία.
Η επιλογή της τεχνικής γίνεται πάντα με γνώμονα την ασφάλεια του ασθενους και με το αν ο ασθενείς πληρεί τα κριτήρια. Η τεχνική δεν διαφοροποιείται με βάση το είδος της βαλβιδοπάθειας καθώς επεμβάσεις για ανεπάρκεια ή στένωση μπορούν να πραγματοποιηθούν με ενδοσκοπικές μεθόδους όσο και με μέση στερνοτομή με την ίδια αποτελεσματικότητα.
Γιατί ενδοσκοπική μέθοδος?
- Σημαντικά μικρότερο χειρουργικό τραύμα και επομένως λιγότερες πιθανότητες μόλυνσης
- Μικρότερος μετεγχειρητικός πόνος λόγω του μικρότερου τραύματος
- Μικρότερη παραμονή στο Νοσοκομείο με έναρξη αποθεραπείας από την πρώτη κιόλας μετεγχειρητική ημέρα
- Ο χρόνος πλήρους αποκατάστασης είναι μικρότερος καθώς ο άρρωστος δεν έχει να αντιμετωπίσει τους περιορισμούς της μέσης στερνοτομής. Ενδεικτικά ανεφέρουμε οτι ο χρόνος αποκατάστασης των ασθενών που λαμβάνουν ενδοσκοπική επέμβαση κυμαίνεται μεταξύ 15 κ 20 ημερών ενώ ανάλογος χρόνος των ασθενών που χειρουργούνται με μέση στερνοτομή είναι κατά κανόνα 2 με 3 μήνες.
- Άψογο αισθητικό αποτέλεσμα το οποίο βοηθάει πολύ στην ψυχολογία των ασθενών
Εξειδικευμένες επεμβάσεις
Καρδιοχειρουργός
-
Κηφισίας και Δελφών 56,
Μαρούσι - +30 6987 389 715
- [email protected]
- Δευ- Παρ 09:00 - 21:00